Internationale onrust lijkt vaak iets van regeringen, oliemarkten en journaals. Tot het ineens voelbaar wordt in je eigen organisatie. De oorlog rond Iran laat opnieuw zien hoe snel geopolitieke spanningen kunnen doorwerken in de dagelijkse praktijk. Brandstofprijzen reageren vrijwel direct, leveranciers gaan opnieuw rekenen en richting het najaar komt de vraag op tafel wat er met energieprijzen en exploitatiekosten gebeurt.
Voor veel managers is dit daarom zeker geen ver-van-je-bed show. Het is een signaal om gestructureerd vooruit te kijken. Niet vanuit paniek, maar vanuit regie. Welke kosten gaan de komende maanden waarschijnlijk doorsijpelen? Wat betekent dit voor je organisatie? En op welke keuzes moet je nu voorsorteren om straks niet achter de feiten aan te lopen?
Korte termijn: brandstofprijzen
De eerste effecten zie je meestal terug in mobiliteit en transport. Hogere diesel- en benzineprijzen raken leveranciers direct. Denk aan schoonmaakpartners, technische dienstverleners, cateraars (boodschappen bezorgdiensten) en transporteurs die dagelijks kilometers maken om locaties te beleveren of te bedienen. De eerste kostenstijging wordt soms nog deels intern opgevangen, maar dat houdt zelden lang stand. Vroeg of laat komt het gesprek over toeslagen, indexaties of aanvullende afspraken alsnog op tafel.
Ook intern kan de druk oplopen. Medewerkers merken hogere reiskosten direct in hun portemonnee. De onbelaste kilometervergoeding staat in 2026 nog steeds op € 0,23 per kilometer, terwijl in Den Haag recent moties zijn ingediend om die vergoeding te verhogen vanwege de economische impact van het conflict in het Midden-Oosten.
“De eerste schok zie je aan de pomp. De echte impact volgt pas wanneer leveranciers, medewerkers en opdrachtgevers opnieuw gaan rekenen.”
De korte termijn vraagt om een menselijke, doch zakelijke blik. Waar ontstaat direct pijn? Welke leveranciers staan het meest onder druk? En waar kun je als organisatie tijdelijk actie ondernemen en zo ruimte creëren, zonder meteen je hele kostenstructuur open te trekken?
Middellange termijn: prijsstijgingen druppelen door
Na de eerste brandstofschok volgt meestal de bredere doorwerking. Niet omdat de volledige productieketen direct stilvalt, maar omdat hogere transport-, energie- en grondstofkosten geleidelijk maar zeker in offertes, tarieven en indexaties terechtkomen. De ene leverancier zal daar sneller mee komen dan de andere, maar de richting is vrijwel altijd hetzelfde: de hele keten gaat opnieuw rekenen. Voor een manager betekent dat concreet dat kosten kunnen oplopen bij onder meer:
- Energie
- Producten, materialen en verbruiksartikelen (medisch en niet-medisch).
- Diensten zoals catering, onderhoudsmonteurs, logistiek.
- Externe inhuur.
Zaken worden duurder door hogere inkoop- en vervoerskosten. Leveranciers gaan opnieuw kijken naar reistijd, voorrijkosten en materiaalprijzen. Leveranciers die vandaag nog gewoon leveren, kunnen over enkele weken of maanden alsnog met aangepaste tarieven komen. Zeker wanneer olie als basisgrondstof indirect een rol speelt in productie, verpakking, distributie of verwerking van producten.
“Wie nu alleen naar brandstof kijkt, mist wat er de komende maanden op andere relevante zaken zal gaan gebeuren.”
Dit is het moment waarop goed contractmanagement belangrijker wordt dan ooit. Welke afspraken liggen vast? Welke indexatiemechanismen zijn er opgenomen? Waar zit ruimte voor overleg en waar niet? Een contract moet worden nagekomen, maar in de praktijk ontstaat er in onrustige markten altijd druk op de uitvoerbaarheid. Dan is het tijdig onder ogen zien van de situatie en het hebben van een zakelijk goed gesprek beter dan kop in het zand en doen alsof alles nog hetzelfde is als drie maanden geleden. Ofwel, anticiperen in plaats van negeren.
Lange termijn: energie, scenario’s en timing
Voor de langere termijn (richting het najaar en 2027) verschuift de aandacht naar beschikbaarheid van energie. De grote vraag voor veel organisaties is niet alleen hoelang dit conflict duurt, maar vooral wat het in het najaar doet met de beschikbaarheid en de gasprijzen, elektriciteitskosten en de totale exploitatie van gebouwen. De Nederlandse overheid wees half maart al expliciet op de onzekerheid rond energiemarkten en economische doorwerking.
Dat maakt dit voorjaar en deze zomer strategisch relevant. Want als je verwacht dat energie later in het jaar duurder of grilliger wordt, is dit juist het moment om te bekijken welke maatregelen je eventueel nog naar voren kunt halen. Denk aan:
- Optimalisatie van koeling, ventilatie en verwarming
- Scherper sturen op gebouwgebruik en instellingen
- Versneld uitvoeren van kleinere verduurzamings- en energiebesparende maatregelen
- Faseren of herprioriteren van onderhoud
- Actualiseren van budgetscenario’s voor Q3 en Q4
Niet alles hoeft direct groots en kapitaalintensief te zijn. Juist kleine en slimme ingrepen kunnen helpen om later meer grip te houden. Een installatieschema aanpassen, ruimtetemperaturen herijken, verbruiksdata scherper monitoren, herinvoeren thuiswerken of een verduurzamingsmaatregel enkele maanden naar voren halen, zorgt voor bewustwording en heeft direct impact en voorkomt dat je achter de feiten aanloopt.
“De vraag is niet alleen wat energie straks kost, maar vooral of jouw organisatie nu al de juiste knoppen in beeld heeft en hieraan sturing kan geven.”
Nu actie als manager
De kern is dat je niet moet wachten tot alle effecten volledig zichtbaar zijn. Dan ben je te laat. Beter is het om nu al in drie tijdlagen te denken:
- Korte termijn: Waar kan ik acties nemen die direct effect hebben? Denk aan mobiliteit, brandstofverbruik, leveranciers en reiskosten.
- Middellange termijn: Welke contracten, diensten en leveranciers krijgen waarschijnlijk te maken met doorlopende prijsdruk en/of schaarste?
- Lange termijn: Wat zijn alternatieven als deze situatie langer aanhoudt en beschikbaarheid een issue wordt?
Als manager kun je geopolitieke problemen niet oplossen. Maar hij of zij moet wel begrijpen waar dit zijn eigen organisatie raakt en hoe kwetsbaar deze is. Dat vraagt om overzicht, scenario’s en het lef om maatregelen eerder op tafel te leggen, bespreekbaar te maken en door te voeren dan gebruikelijk.
Van reageren naar voorbereid handelen
De oorlog rond Iran maakt opnieuw duidelijk hoe afhankelijk organisaties nog altijd zijn van energie, transport en internationale markten. Dit is geen abstract verhaal, maar een praktische managementopgave. Eerst zie je de schok aan de pomp. Daarna in leveranciersgesprekken. En uiteindelijk mogelijk in het energie- en exploitatievraagstuk richting het najaar.
Binnen die dynamiek helpt BaseCamp Solutions organisaties om grip te houden op inkoop, leveranciers, contracten en kosten. BaseCamp ondersteunt en denkt graag actief mee in oplossingen vanuit haar facilitaire en inkooprol bij het versterken van inzicht en continuïteit in de dagelijkse praktijk. Wil je meer weten? Neem dan contact op.
